Bản chất của phần mềm

Bạn sẽ trả lời như thế nào nếu được hỏi “Tại sao lại bỏ ra 399$ để mua một đĩa Windows Vista Ultimate?”
Sau đây là các câu trả lời thường gặp:

 

1. Đây là chi phí để xây dựng nên bản Windows Vista này. Trả 399$ cho công sức bỏ ra để xây dựng một hệ điều hành tôi thấy còn chưa xứng nữa là! Cả mấy ngàn lập trình viên vắt óc gõ cả triệu dòng code chứ đùa sao.

2. Nó mắc là vì nó nhiều tính năng ưu việt quá, giao diện lại cực đẹp nữa.

3. Đây làchi phí đểMicrosoft hỗ trợ cho tôi trong quá trình sử dụng. Anh tưởng để vận hành tốt một hệ điều hành phức tạp như thế này là đơn giản à?

Có thật giá trị của một phần mềm là như thế không?

 

Để bắt đầu, ta hãy xem một chiếc xe SH được bán trên thị trường. Chẳng có gì đặc biệt, tôi chọn SH vì tôi thích nó . Chiếc SH bản thân nó có một giá trị nội tại vì, lẽ đương nhiên, để sản xuất ra nó cần phải có chi phí. Cho dù bạn có được toàn bộ hồ sơ kỹ thuật, thiết kế lẫn quy trình lắp ráp nên một chiếc SH, bạn cũng cần các nguyên vật liệu, thiết bị để tạo ra nó. Và cái đó không ai cho không. Ở đây, ta thấy rõ ràng chi phí cho việc sản xuất ra chiếc xe tách biệt hoàn toàn với chi phí để thiết kế nên chiếc xe đó. Một chiếc SH ba nghìn đô (ở Mỹ chứ không phải qua tới Việt Nam đánh thuế lên tới bảy ngàn đô) thì tôi tin chắc rằng nếu bạn mua thiết bị thô về tự mình tạo ra chiếc xe cũng ngót nghét nhiêu đó tiền, chưa tính đến công sức nghiên cứu tài liệu kỹ thuật, công sức lắp ráp … Còn chi phí để một nhà nghiên cứu sáng tạo ra kiểu dáng xe, tính toán các chi tiết khí động học, tìm ra những cải tiến tinh vi nhất cho một chiếc xe hoàn hảo là bao nhiêu? Bạn không và không cần biết đến. Tiền bạn bỏ ra mua là mua việc sản xuất ra chiếc xe, kèm theo đó là chế độ bảo hành.

 

Với phần mềm thì sao? Việc sản xuất ra nó hầu như chẳng tốn chi phí bao nhiêu cả! Để ra được một đĩa Windows ta cần gì? Mua một cái đĩa DVD trắng, bỏ vào ổ đĩa DVD Rewrite có sẵn ở nhà, click chuột. Chấm hết. Vậy thì ở đâu ra cái giá gần bốn trăm đô? Một khi bạn đã viết xong một phần mềm, bạn có thể nhân bản nó đến vô tận, hầu như chẳng tốn công sức bao nhiêu và gần như tuyệt đối chính xác (giống y chang nhau!). OK, vậy thì đó là chi phí “chất xám” để suy nghĩ ý tưởng, thiết kế, viết mã cho ra bản Windows đó phải không? Nếu như bạn nghĩ thì giá thành một chiếc SH sẽ lên tới cả triệu đô không chừng!

 

Vậy thì do các đặc tính ưu việt của Windows Vista nên nó phải có giá tương xứng! Không cần phải so sánh Windows Vista với các hệ điều hành khác để xem nó ưu việt hơn thế nào vì chắc chắn sẽ còn nhiều tranh cãi nữa. Thử so sánh hai chiếc xe với nhau. Một chiếc xe có dáng đẹp hơn thì mắc hơn? Hay một chiếc xe có tốc độ tối đa 120km/h sẽ mắc hơn chiếc xe chỉ có thể chạy tới 60km/h? Không. Cái quyết định là các nguyên vật liệu để tạo nên chiếc xe đó. So sánh một cái điện thoại di động Vertu cả trăm triệu với một chiếc O2 mười mấy triệu, cái nào có tính năng ưu việt hơn?

 

Bản thân phần mềm không hề có giá trị nội tại.

 

Một phần mềm và một chiếc xe, cả hai đều phải tốn chi phí để nghiên cứu và phát triển (R&D). Nhưng một khi quá trình R&D kết thúc, một chiếc xe thật sự vẫn cần phải có quá trình sản xuất (manufacture), không thể nào copy một chiếc xe ra một chiếc khác được. Trong khi đó phần mềm thì chỉ cần nhân bản! Vì vậy, phần mềm không hề tốn chi phí nhân bản, mà chỉ tốn chi phí R&D. Mà một sản phẩm bán trên thị trường thì không bao giờ có bao gồm chi phí R&D trong đó. Vậy thì bán một đĩa Office 2003 với giá 6000 VND là quá đắt! Đấy, bản thân phần mềm chẳng hề có giá trị nội tại!

 

Uhm, vậy thì đó là chi phí mà Microsoft sẽ hỗ trợ sử dụng cho tôi đó! Vâng, Microsoft sẽ hỗ trợ cho bạn miễn phí trong vòng chín mươi ngày, kể từ khi bạn activate Windows Vista. Còn sau đó? Nếu bạn ở Anh quốc, một lần gửi mail nhờ hỗ trợ là 40 bảng cộng với 17.5% VAT. Như vậy hàng trăm đô này qui ra là tiền Microsoft tính cho công việc hỗ trợ trong vòng ba tháng, còn bản thân bản Windows chỉ đáng giá có 2$! Ơ, nhưng mà ông sếp của tôi đây, dùng Windows mấy năm rồi, có license hẳn hoi nhé, mà ông ta chưa hề biết số điện thoại support của Microsoft là gì thì hàng trăm đô của ông đi đâu? Tại sao không bán Windows Vista với giá 2$ hoặc cho download miễn phí về sử dụng, sau đó ai và khi nào cần thì sẽ trả tiền để được trợ giúp? Tại sao người sử dụng Windows lại vung tiền một cách vô ích như thế? Ừm, vấn đề là người sử dụng không nhận ra chỗ đó, vậy thì dại gì không moi tiền của họ?!

 

Trở về bản chất của phần mềm, đó là bản thân phần mềm không hề có giá trị nội tại, không thể dùng để bán. Bán một phần mềm có khác nào bán không khí? Bản chất của phần mềm là quá trình R&D, hãy để nó như là nó vốn có, như là bao nhiêu công trình nghiên cứu khoa học khác, được công bố rộng rãi, mở rộng cho bất cứ ai quan tâm cùng trao đổi, nghiên cứu và phát triển. Nếu tất cả các công trình khoa học đều được đóng kín, được thương mại hoá thì nền khoa học thế giới sẽ đi về đâu? Nhưng mà như vậy thì làm sao lập trình viên sống được? Họ cũng cần phải có chi phí cho quá trình R&D chứ! Ồ, việc này các nhà khoa học đã làm tốt bao đời nay rồi bạn ơi! Nhiều nhà nghiên cứu vẫn giàu có đó thôi. Các nhà khoa học kiếm sống như thế nào thì về bản chất các lập trình viên cũng làm như thế để sống. Còn nếu thực sự bạn chưa biết khi phần mềm quay về với bản chất của nó thì hái ra tiền ở chỗ nào, hẹn bạn ở bài viết khác.

 

Đây là một bài tôi viết đã khá lâu, lúc mới bắt đầu có cái nhìn sát hơn về phần mềm tự do và đọc xong cuốn “Tuning and Customizing a Linux System – Daniel L.Morrill”. Mặc dù bài viết còn phiến diện và tôi nhận được những phản hồi rất hay nhưng tôi cũng ghi lại đây để đánh dấu một mốc suy nghĩ của mình, mong nhận được nhiều góp ý hơn nữa.

 

Đông Thao

About dongthao

The best things in life, they are free ... (Cry on my shoulder lyric)
This entry was posted in FOSS, Linux. Bookmark the permalink.

Có 2 phản hồi tại Bản chất của phần mềm

  1. ban thai binh nói:

    so tien bo ra duong nhien ko phai la de ma co duoc . de co 399S do voilao dong tb thi do la 1qua trinh ko he ngan
    va neu bo ra 399Smua mot phan mem co dung luong qua lon ma dap ung cong viec ko hon la bao nhieu thi do la “cong viec tieu sang cua nguoi co muc thu nhap tb” va ban hay nho dieu nay 70-80%ld o vn co muc song tb vay hang Microsoft cua mot lan ban la … ban nghi thu sem so tien se la bao nhieu nhi?

  2. Giáp nói:

    Mấy ô ngu vừa thôi

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s