Linux Desktop tiếp cận với doanh nghiệp

Trong thời điểm hiện nay, khi mà Microsoft hăm he đòi kết liễu Windows XP, chi phí để nâng cấp lên Vista cộng thêm chi phí leo thang cho giấy phép các phần mềm thì cao ngất ngưởng, Linux có vẻ như trở thành một lựa chọn ngày càng hấp dẫn. Tuy nhiên nhìn sang thị trường Linux, rất nhiều doanh nghiệp sẽ cảm thấy bối rối, không biết nên bắt đầu từ đâu.

Đây là một thị trường rộng lớn và phát triển nhanh với vô số chọn lựa. Giải pháp được hầu hết các doanh nghiệp chọn là thay thế dần dần (dân ta hay gọi là “cuốn chiếu”), nhưng như vậy lại phải đối mặt với một vấn đề khác là hỗ trợ cho một môi trường hỗn hợp. Trong môi trường đó có thể khó dự đoán được sự không tương thích của các phần mềm sẽ ảnh hưởng đến các khâu quan trọng của doanh nghiệp ở chỗ nào.

Tin vui là ngày nay Linux desktop đã trưởng thành rất nhanh, cung cấp đầy đủ các chức năng cần thiết để cạnh tranh với bất kỳ hệ điều hành thương mại nào. Cùng với một kế hoạch phù hợp, việc tích hợp các Linux desktop vào môi trường có sẵn của doanh nghiệp có thể được tiến hành với rất ít trở ngại, làm một bước đệm cho việc “cuốn chiếu”, chuyển đổi rộng lớn hơn trong tương lai.

Lựa chọn Linux phù hợp

Nếu bạn muốn tự tay triển khai Linux thì việc lưạ chọn một bản phân phối (distribution – distro) ngay từ ban đầu là một trong những quyết định quan trọng nhất. Lời khuyên là đừng sử dụng cùng lúc nhiều distro một cách vô tội vạ. Mỗi bản phân phối của Linux có những phiên bản kernel và các thư viện dành riêng, cũng như các tiện ích và ứng dụng. Mỗi distro cũng đưa ra kiểu cấu hình và quản trị hệ thống riêng biệt. Vì những lý do này, sử dụng chung nhiều hơn một hay hai bản phân phối khác biệt trong một môi trường thường là chuốc hoạ vào thân.

Để triển khai trong môi trường doanh nghiệp, một distro được sự hỗ trợ thương mại là lựa chọn tốt nhất. Ngay cả trường hợp có sẵn đội ngũ IT kinh nghiệm về Linux, thì một tai hoạ trên trời rơi xuống nào đó cũng có thể làm cho chi phí tiêu tốn đội lên gấp nhiều lần khi mà bạn chẳng có nơi nào để cầu cứu.

Vì lý do ở trên, ta cũng nên nhìn vào một thực tế ngay từ ban đầu để đưa ra quyết định: Linux sẽ không phải là miễn phí. Tuy nhiên, nó sẽ là giải pháp giá rẻ. Bản thân phần mềm là miễn phí, nghĩa là các chi phí truyền thống liên quan đến việc nâng cấp định kì hầu như được loại bỏ. Việc định lượng sự thành công của một kế hoạch chuyển đổi sang Linux sẽ dễ dàng hơn nếu bạn tập trung vào những mục tiêu dài hạn.

Lấy ví dụ cho nguyên tắc đầu tiên này là hai “đại gia” Linux từ xưa đến giờ là Red Hat và Novell, cả hai đều cung cấp Linux distro được hỗ trợ thương mại. Cả hai đều là sự lựa chọn phù hợp cho các doanh nghiệp lớn, và thật sự là với các tổ chức cực lớn thì hầu như chỉ có hai nhà phân phối này có thể đáp ứng được.

Tuy nhiên bạn vẫn có rất nhiều lựa chọn khác trong thị trường Linux rộng lớn, trong đó có Linspire, Mandriva, Ubuntu và Xandros, những nhà cung cấp được người dùng đánh giá cao và có hỗ trợ thương mại. Vấn đề còn lại của việc quyết định là sở thích cá nhân.

Linux có chạy được với cái này không?

Có một điểm phân biệt các bản phân phối Linux với nhau, đó là tính dễ dàng khi cài đặt và cấu hình với nhiều loại phần cứng khác nhau. Nhìn chung, việc hỗ trợ phần cứng trên những hệ thống Linux hiện đại đã tốt hơn rất nhiều, và vẫn liên tục phát triển thêm. Trên thực tế, Linux thực sự có thể hỗ trợ cho một số phần cứng tốt hơn những những hệ điều hành thương mại mới như là Windows Vista.

Mặc dù vậy, đôi khi một nhà sản xuất phần cứng nào đó cũng có thể không chịu công bố những đặc tả hay những driver dành cho Linux, nên việc hỗ trợ cho Linux bị giới hạn hoặc thậm chí là không có. Cụ thể những loại thường gặp vấn đề nhất là card đồ hoạ, thiết bị mạng có dây/không dây (chẳng hạn Realtek), cũng như các chức năng điều khiển nguồn cấp điện cho laptop như suspend hay hibernate.

Bên cạnh đó ta cũng phải lưu ý đến các thiết bị phần cứng nằm bên ngoài chiếc PC. Nếu tổ chức của bạn có sử dụng các máy in, máy scan, máy fax chia sẻ qua mạng, VPN gateway hay các thiết bị dùng cho workgroup khác, thì Ldriver trên Linux cho các thiết bị này cũng phải được xem xét kỹ. Thực tế thì nhà cung cấp Linux mà bạn lựa chọn phải có trách nhiệm giải đáp tất cả những câu hỏi này, nhưng bạn cũng nên chuẩn bị tinh thần cho vài tin xấu bất ngờ.

Hỗ trợ về phần cứng không ổn định như vậy có thể làm cho việc triển khai Linux trên diện rộng gặp khó khăn. Rủi thay là bạn không thể mong đợi ở một bản phân phối Linux nào đó làm việc hoàn toàn giống nhau trên mọi máy PC. Một số cấu hình phần cứng sẽ chạy tốt với bản Linux đó, trong khi với vài cấu hình khác lại chạy không ổn định.

Như vậy dĩ nhiên là việc tiêu chuẩn hoá phần cứng sẽ làm cho công tác chuyển đổi tốt đẹp biết bao, nhưng việc này lại không phải luôn luôn dễ dàng. Ngay cả khi hôm nay bạn chủ ý xác định một cấu hình PC lý tưởng và triển khai toàn bộ cấu hình như vậy, thì năm sau bạn có chắc là vẫn mua được những PC như vậy khi công ty cần mở rộng ra không?

Tuy nhiên bạn đừng vội lo lắng, thị trường có tin vui là ngày càng nhiều nhà sản xuất phần cứng cung cấp những hệ thống được chứng nhận sử dụng với Linux, hay thậm chí là bán ra với Linux cài sẵn. Dell chào mời các hệ thống Ubuntu Linux, trong khi HP và Lenovo giới thiệu Suse. Nếu bạn có thể mua những hệ thống phần cứng được chứng nhận ổn định với Linux thì về lâu dài sẽ bớt đau đầu rất nhiều.

Linux, những ứng dụng

Một Linux desktop không chỉ đơn giản là có một hệ điều hành. Trước khi bắt tay vào công cuộc cách mạng Linux, bạn cần phải bảo đảm là có đầy đủ các phần mềm hỗ trợ tất cả các nghiệp vụ thiết yếu của doanh nghiệp. Và bạn cũng phải hiểu một điều rất quan trọng là đừng khăng khăng cho rằng bạn sẽ có mọi thứ mà không trả tiền. Tất cả các bản phân phối Linux lớn trên thị trường hiện nay đều có những kho chứa (repository) cho các ứng dụng nguồn mở tự do. Thường thì những phần mềm này đều có thể thay thế rất tốt cho các phần mềm thương mại trên Windows. Tuy nhiên, đôi khi để có được giải pháp tương đương đầy đủ thì cách duy nhất là mua các phần mềm thương mại cho Linux.

Khả năng tích hợp được các Linux desktop vào các hệ thống nền tảng thiết yếu và các quy trình nghiệp vụ của doanh nghiệp sẽ là yếu tố quyết định thành công trong chiến dịch này. Thực tế cho thấy rằng việc hỗ trợ sử dụng Linux cho cấp quản lý sẽ dễ dàng hơn là những nhân viên chuyên môn ở bên dưới, nhưng ngay cả một cô tiếp tân hay văn thư bàn giấy cũng sẽ cần phải thao tác được những nghiệp vụ thiết yếu của tổ chức.

Ta lấy một ví dụ là email. Hệ thống email cơ bản như gửi/nhận email sẽ không thành vấn đề với Linux, nhưng những chức năng làm việc nhóm nâng cao — như chia sẻ lịch làm việc — lại là những thử thách lớn hơn. IBM đưa ra Lotus Notes client cho Linux. Evolution là một chương trình mail client nguồn mở có thể tích hợp với Exchange Server của Microsoft. Nhưng hầu như chưa có giải pháp nào đáp ứng hoàn thiện cho những nhu cầu làm việc nhóm cao trên Linux. Tuy nhiên tình hình ngày càng khả quan hơn khi các nhà phát triển đã nhìn thấy mảnh đất màu mỡ này. Nếu bạn thật sự có nhu cầu, hãy xem qua Zoomla. Các ứng dụng như Zoomla đang được rất nhiều chú ý và phát triển không ngừng để thay thế những Sharepoint của Microsoft, Lotus Notes của IBM.

Nói chung, các giải pháp email và làm việc cộng tác trên môi trường Linux đã có mặt trên thị trường, nhưng sự thay đổi đôi khi lại không phải là một lựa chọn lý tưởng lắm, nhất là với những doanh nghiệp lớn và rất lớn. Việc thay thế một hay nhiều Exchange Server tải trọng lớn có thể mang lại rủi ro rất lớn. Ngoài ra, chẳng hạn như khả năng tích hợp với Active Directory chưa đầy đủ cũng gây cản trở cho Linux trong một môi trường cộng tác.

Dù ta suy nghĩ theo chiều hướng nào, thì những khó khăn như vậy là không thể tránh khỏi: đây là sự độc quyền công nghệ của nhà cung cấp. Thực tế cho thấy, các ứng dụng nổi tiếng nhất trên Linux hỗ trợ hầu hết các chức năng mà người sử dụng cần, nhưng các giao thức thương mại và các API đóng lại ngăn cản sự tương thích hoàn toàn giữa các ứng dụng. Với tình hình như vậy, việc hy vọng vào một sự thay thế một-một cho mọi đặc tính của một ứng dụng thương mại trở nên hão huyền.

Sự thật đó vẫn đúng cho ngay cả những phần mềm desktop cơ bản. Chẳng hạn các ứng dụng trên Linux xử lý tốt những file lưu bằng Office 2003 hay các phiên bản khác, nhưng các định dạng mới hơn cho Office 2007 thì đành bất lực. Do đó, bạn cần phải nghiên cứu quy trình công việc trên thực tế của tổ chức thật cẩn thận để biết là việc từ bỏ Microsoft Office có khả thi hay không.

Cầu nối Windows – Linux

Khi khảo sát, bạn có thể sẽ gặp phải những công việc của tổ chức phụ thuộc rất nhiều vào một số phần mềm cụ thể trên Windows, mà trên Linux không có sự thay thế nào tương đương. Trong những trường hợp đó, bạn vẫn có một số lựa chọn sau đây, mặc dù không có cái nào là lý tưởng cả.

Thứ nhất, là cài đặt các máy desktop ở chế độ dual-boot, nghĩa là cho phép người dùng chọn Linux hoặc Windows từ một menu khi bật máy lên. Vâng, bạn cũng công nhận với tôi rằng đây không phải là một cách hiệu quả, thậm chí còn nảy sinh nhiều vấn đề; chẳng hạn từ Linux có thể truy cập được các file  tạo ra trên Windows, nhưng chiều ngược lại thì không dễ dàng như vậy. Thực tế cho thấy, người sử dụng sẽ lại dành thời gian nhiều hơn trên Windows cho đến khi Linux được gỡ khỏi hệ thống!

Phương pháp thứ hai là cài đặt phần mềm ảo hoá cho Linux, chẳng hạn VMware Workstation hay Xen, và chạy Windows trên một máy ảo. Cách này cho phép người dùng sử dụng các ứng dụng Windows mà họ cần, đồng thời vẫn làm việc hầu hết trên các phần mềm Linux.

Tuy nhiên phương pháp này cùng với phương pháp đầu tiên lại làm nảy sinh hai vấn đề lớn. Thứ nhất, mỗi máy desktop phải cần có giấy phép sử dụng Windows, như vậy lợi ích về chi phí của Linux đã trở thành số 0. Thứ hai, cả hai cách đều đòi hỏi phải chia mỗi máy PC thành hai hệ thống hoàn chỉnh, vô hình chung làm nhân đôi công việc cho quản lý IT. Vì vậy, hai cách trên không thể làm giải pháp lâu dài được, nên chăng chỉ là giải pháp tình thế trong khi bạn tiến hành loại bỏ hẳn Windows.

Cách thứ ba là dùng Wine, một lớp đệm tương thích với Windows cho Linux, cho phép nhiều ứng dụng Windows chạy như là ứng dụng của Linux. Nhưng không phải ứng dụng nào cũng chạy tốt với Wine, bạn nên tham khảo danh mục ứng dụng của dự án (xem ở đây) để biết ứng dụng của mình có tương thích được không. Ngoài ra còn có phần mềm thương mại là CrossOver Linux, cung cấp thêm một số tính năng cài đặt và hỗ trợ runtime cho một số ứng dụng chọn lọc.

Cuối cùng, có một số giải pháp dành cho thin-client (máy trạm đơn giản, thường chỉ có tác vụ nhập/xuất, kết nối vào máy chủ trung tâm để làm việc) từ các nhà cung cấp như Citrix và Sun Microsystem, cho phép ứng dụng Windows chạy trong các cửa sổ terminal trên các Linux desktop. Tuy nhiên nên lưu ý là hầu hết những giải pháp như vậy sẽ đòi hỏi đầu tư thêm về cơ sở hạ tầng để hoạt động được.

Đầu tư vào chiến lược

Cài Linux lên hai, ba máy là một việc đơn giản. Chuyển thành công một số lượng lớn PC sang Linux lại là một vấn đề khác, đòi hỏi khả năng quản lý tập trung và bảo trì hệ thống trên diện rộng (cài đặt, cập nhật, nâng cấp phần mềm …). Về mặt này thì người dùng Windows ít nhiều có lợi thế, nhưng ngày nay cũng đã có nhiều lựa chọn cho việc quản lý tập trung các desktop Linux, thậm chí còn tốt hơn giải pháp của Windows. Về phương diện này, một lần nữa, việc chuẩn hoá với một nhà phân phối Linux dành cho doanh nghiệp sẽ giúp ích rất nhiều. Novell đưa ra phần mềm quản lý ZenWorks hỗ trợ cả Red Hat và Suse, trong khi Red Hat cũng cung cấp cơ chế quản lý phần mềm tập trung thông qua Red Hat Network. Người dùng những bản phân phối khác có thể tìm sự hỗ trợ của những hãng thứ ba, chẳng hạn Hyperic.

Ta có thể kết luận lại rằng, mặc dù Linux là một hệ điều hành desktop trưởng thành, đầy đủ chức năng, quá trình chuyển đổi từ Windows lại không phải là đơn giản và không thể nào coi nhẹ. Một chiến lược chuyển đổi hiệu quả phải đặt ra được những mục tiêu thực tế, lên kế hoạch quản lý rủi ro, đủ uyển chuyển để có thể đổi hướng khi xảy ra những sự cố không lường trước được. Làm một cuộc cách mạng thoát khỏi sự kiểm soát của phần mềm thương mại không phải là việc dễ dàng, đó là do triết lý về thiết kế của phần mềm. Những nhà phát triển nguồn mở đã đặt những bước chân quan trọng đầu tiên, phần còn lại tùy thuộc vào bạn để hoàn tất nốt con đường của mình.

Đông Thao

About dongthao

The best things in life, they are free ... (Cry on my shoulder lyric)
This entry was posted in Linux and tagged , , . Bookmark the permalink.

Có 2 phản hồi tại Linux Desktop tiếp cận với doanh nghiệp

  1. Jubei Ludu nói:

    Bài viết rất hay và bổ ít. Cảm ơn bạn đã chỉ điểm. Mong chờ bài kế tiếp.

  2. dongthao nói:

    Cám ơn bạn đã động viên, mình sẽ cố gắng viết cho bổ nhiều nhiều chút :-p

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: